عملکرد رجال بصره در آستانه‌ی جنگ جمل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد تمام گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الیهات میبد

2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات میبد

3 دانشجوی دکتری رشته نهج‌البلاغه دانشگاه میبد

چکیده

جنگ جمل، اوّلین جنگ بین دو گروه بزرگ از مسلمانان بود که در بصره اتّفاق افتاد. عملکرد رجال بصره، تأثیر زیادی بر شهر بصره و همراه کردن مردم در کناره‌گیری یا شرکت در جنگ جمل داشته است. در این جنگ، بصریان به تبعیّت از رجال خود، به سه گروه تقسیم شدند؛ گروهی به ناکثین پیوسته و تعداد زیادی را به گمراهی کشاندند؛ گروهی به کناره‌گیری از جنگ روی آوردند و تعداد اندکی نیز با حضرت علی ع همراه شدند. این مقاله با رویکردی توصیفی ـ تشریحی به نقش رجال بصره در جنگ جمل پرداخته است تا با توجّه به جایگاه آنان در بصره، پاسخگوی این سؤال باشد که چه عاملی باعث تردید و انحراف رجال بصره از مسیر اصلی شد؟ نتایج این مقاله نشان می‌دهد که عمده دلایل انحراف رجال بصره را می‌توان: حفظ منافع شخصی و قبیله‌ای، قدرت‌طلبی، اعتماد به سران ناکثین، غلبه‌ی احساسات، تعصّبات قبیله‌ای و بازگشت به جاهلیّت نام برد.

کلیدواژه‌ها