معماری قدرت منفی: خوانشی در اندیشه سیاسی علی (ع) بر اساس مفهوم «عدم‌تمرکز» و محدودیت‌های حاکم

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 علوم قرآن و حدیث،الهیات،دانشگاه شیراز،شیراز،ایران

2 دانش پژوه رشته تاریخ مدرسه قرآن و عترت

10.52547/has.2026.3262.1091

چکیده

ضرورت بازخوانی و واکاوی نظریه‌های سیاسی کلاسیک و مدرن در پرتو چالش‌های نوین حکمرانی، از جمله تمرکزگرایی افراطی و محدودیت‌های ساختاری قدرت، بیش از پیش آشکار شده است. این پژوهش با هدف تبیین و صورت‌بندی یک چارچوب نظری نو، به تحلیل مفهوم «معماری قدرت منفی» در اندیشه‌ی سیاسی امام علی(ع) بر مبنای اصل «عدم تمرکز» و رهیافت «محدودیت‌های حاکم» می‌پردازد. روش پژوهش، کیفی و از نوع تحلیل گفتمان انتقادی است که با رویکرد هرمنوتیکی و با اتکا به متن نهج‌البلاغه و دیگر منابع معتبر تاریخی و کلامی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد امام علی(ع) با طرح مفاهیمی چون واگذاری اختیارات، توزیع مسئولیت‌ها، نظارت متقابل و تأکید بر عدم تمرکز در سطوح مختلف حکمرانی، در پیِ استقرار سازوکاری است که قدرت را نه‌تنها توزیع و تعدیل کند، بلکه از رهگذر ایجاد موانع ساختاری و کارکردی، از آسیب‌های بالقوه‌ی آن نیز پیشگیری نماید. این خوانش، ضمن ارائه‌ی الگویی نوین از حکمرانی مبتنی بر خود_محدودسازی قدرت و ایجاد توازن‌های درونی، ظرفیت‌های نهفته‌ی اندیشه‌ی سیاسی اسلامی را در مواجهه با معضلات معاصر حوزه‌ی قدرت و حکمرانی تبیین می‌کند.

کلیدواژه‌ها

تاریخ و سیره اهل بیت علیه السلام

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 05 خرداد 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار