دانشپژوه سطح سۀ رشتۀ تفسیر و علوم قرآن، مدرسۀ علمیۀ حضرت نرجس س، حوزۀ علمیۀ خراسان، بیرجند، ایران
10.52547/has.2025.2970.1089
چکیده
دوران امامت امام حسین ع (۵۱ تا ۶۰ ه.ق)، اوج ستمگری معاویه (۴۱ تا ۶۰ ه.ق) بر مردم و انحراف او از اصول و موازین اسلامی بوده است. در طول این نُه سال، چندین موقعیت برای مناظره میان امام ع و معاویه فراهم شد که میتوان گفت این مناظرات، نزدیکترین عامل به قیام امام ع علیه امویان محسوب میشود. ازآنجاکه بر این مناظرات ازمنظر ساختار، محتوا و اصول اخلاقی منطق ویژهای حاکم بوده است، این نوشتار با روش توصیفیتحلیلی و با تمرکز بر مناظرات امام حسین ع با معاویه، در پی دستیابی به این منطقِ حاکم سامان یافته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که مهمترین فنون ساختاری مناظرات حضرت، تحلیل و نقد دقیق ادعاهای طرف مقابل و استدلال از راه تعریف بوده است. همچنین، حضرت در مناظرات خود با معاویه، از حیث محتوایی، به قرآن کریم، سخن پیامبر ص و پذیرفتههای طرف مقابل استناد کردهاند. در خصوص اصول اخلاقی حاکم بر مناظرات ایشان نیز میتوان به مواردی همچون آغاز سخن با حمد و ثنای الهی، صبوری، پرهیز از مجادله با خصم و شجاعت اشاره کرد.
)