بررسی دیدگاه امام علی ع و انگیزه‌های خلفا از فتوحات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌پژوه سطح سۀ رشتۀ تاریخ و سیرۀ اهل‌بیت ع، مدرسۀ تخصصی قرآن و عترت، حوزۀ علمیۀ خراسان، مشهد، ایران

2 سطح چهار حوزۀ علمیۀ خراسان؛ دکترای تاریخ تشیع، مشهد، ایران

10.52547/has.2025.2108.1077

چکیده

مسئلۀ تمرکز بر فتوحات و تشویق مسلمانان به جهاد، از موضوعات مهمی است که پس‌از رحلت پیامبر اسلام ص پدیدار شد. به‌دلیل نزاع بر سر جانشینی پیامبر ص، جامعه دچار ناآرامی شده بود؛ ازاین‌رو، دستگاه خلافت برای کسب مشروعیت و خاموش کردن اعتراضات انصار و مخالفان، اعراب را به مرزها گسیل داشت تا از گزند انتقادات در امان بماند. پس‌از نبردهای فراوان، دامنۀ خلافت بسیار گسترش یافت و ثروت و غنایم بسیاری به مرکز خلافت سرازیر شد. برخی، فتوحات خلفا را مشروع می‌دانند و رضایت امام علی ع را از آن استنباط می‌کنند؛ درحالی‌که برخی دیگر، افزون‌بر نامشروع دانستن آن، شواهدی بر رضایت نداشتن ایشان از فتوحات ارائه می‌دهند؛ ازاین‌رو، ضروری است انگیزه‌های خلفا از فتوحات و دیدگاه امام علی ع دربارۀ آن نقد و بررسی شود. هدف این پژوهش، کشف رضایت یا عدم رضایت امام ع از سیاست خلفا در تکیه بر فتوحات است. در این نوشتار، با روش توصیفی‌تحلیلی و بر پایۀ اسناد کتابخانه‌ای، به بررسی اغراض خلفا و واکنش امام علی ع پرداخته می‌شود.

کلیدواژه‌ها